Kooperatif Muhasebesinin Özellikleri
Ortak payları, risturn ve kooperatiflere özgü kayıtlar.
Kooperatifler tekdüzen hesap planını uygular ancak yapılarından kaynaklanan bazı özellikleri vardır.
Sermaye yapısı
Kooperatif sermayesi değişkendir. Ortak giriş ve çıkışlarıyla sermaye artar veya azalır. Bu, sabit sermayeli şirketlerden temel farktır.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 501 Ödenmemiş Sermaye | 50.000 | |
| 500 Sermaye | 50.000 |
Risturn
Risturn, kooperatifin gelir gider farkının ortaklara, kooperatifle yaptıkları işlem oranında dağıtılmasıdır. Kâr payı değildir; ortağın fazla ödediği bedelin iadesi niteliğindedir.
Kurumlar vergisi muafiyeti
Kooperatifler belirli şartları taşımaları halinde kurumlar vergisinden muaftır. Bu şartlar arasında sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi ve yalnızca ortaklarla işlem yapılması yer alır. Ortak dışı işlem yapılması muafiyeti ortadan kaldırır.
Yapı kooperatiflerinde özellik
Konut yapı kooperatiflerinde inşaat maliyetleri yıllara yaygın inşaat mantığına benzer şekilde biriktirilir ve konutlar ortaklara teslim edildiğinde maliyet çözülür.