Düzenleyici hesaplar
Bu bölüm, Bilanço Hesaplarının İşleyiş Kuralları dersinin 3. alt konusudur. Aktif ve pasif hesapların artış ve azalış yönleri, düzenleyici hesapların istisnası.
Bazı hesaplar, ait oldukları grubun tersine çalışır. Bunlara düzenleyici veya aktifi ya da pasifi düzenleyen hesaplar denir. Bilançoda kendi grubunda görünürler ama düzenledikleri hesaptan indirilerek gösterilirler. Hesap adlarının sonundaki eksi işareti bunu belirtir.
| Hesap | Düzenlediği hesap | Normal bakiye |
|---|---|---|
| 257 Birikmiş Amortismanlar (−) | 25 grubu maddi duran varlıklar | Alacak kalanı |
| 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (−) | 128 Şüpheli Ticari Alacaklar | Alacak kalanı |
| 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (−) | 102 Bankalar | Alacak kalanı |
| 501 Ödenmemiş Sermaye (−) | 500 Sermaye | Borç kalanı |
| 122 Alacak Senetleri Reeskontu (−) | 121 Alacak Senetleri | Alacak kalanı |
Örneğin bir binanın maliyeti 2.000.000 lira, birikmiş amortismanı 400.000 lira ise bilançoda binanın net değeri 1.600.000 lira olarak görünür. Bina hesabının kayıtlı değeri değişmez; azaltma düzenleyici hesap üzerinden yapılır. Bu sayede hem varlığın maliyeti hem de ne kadarının tükendiği ayrı ayrı izlenebilir.
Amortismanı doğrudan bina hesabından düşmek matematiksel olarak aynı sonucu verir ama bilgi kaybına yol açar. Varlığın kaç liraya alındığı ve bugüne kadar ne kadarının itfa edildiği görülemez hale gelir. Düzenleyici hesap kullanmak, iki bilgiyi de korumanın yoludur.
Konuyu yerleştirme
Düzenleyici hesaplar, genel muhasebe içinde tek başına değil, dersin diğer aşamalarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Önce kavramın kapsamını belirleyin; ardından belge, hesap ve dönem etkisini ayrı ayrı kontrol edin.