Standart Maliyet ve Sapma Analizi
Önceden belirlenen maliyetler ve fiili sonuçlarla karşılaştırma.
Standart maliyet, bir birim mamulün normal koşullarda ne kadara mal olması gerektiğini önceden belirleyen maliyettir. Fiili maliyet bu standartla karşılaştırılır ve fark sapma olarak analiz edilir.
Neden kullanılır
- Maliyet kontrolü sağlar; sapma varsa nedeni araştırılır.
- Fiyatlama kararları için hızlı veri sunar; dönem sonunu beklemek gerekmez.
- Bütçeleme ve performans ölçümü için temel oluşturur.
- Sorumluluk muhasebesini mümkün kılar; hangi bölümün hangi sapmadan sorumlu olduğu belirlenir.
Sapma türleri
| Maliyet unsuru | Sapma türü | Nedeni |
|---|---|---|
| Direkt ilk madde | Fiyat sapması | Hammadde birim fiyatının değişmesi |
| Direkt ilk madde | Miktar sapması | Standarttan farklı miktarda kullanım, fire |
| Direkt işçilik | Ücret sapması | Saat ücretinin değişmesi |
| Direkt işçilik | Süre sapması | Standarttan farklı sürede çalışma |
| Genel üretim gideri | Bütçe sapması | Giderin bütçelenenden farklı olması |
| Genel üretim gideri | Kapasite sapması | Planlanandan farklı kapasitede çalışma |
Sapmaların yorumu
Olumlu sapma her zaman iyi haber değildir. Hammadde fiyatında olumlu sapma, daha ucuz ve düşük kaliteli malzeme alındığı anlamına gelebilir; bu da miktar sapmasında olumsuzluk ve ürün kalitesinde düşüş olarak geri döner. Sapmalar birlikte değerlendirilmelidir.