Azalan Bakiyeler Yöntemiyle Amortisman
Hızlandırılmış amortisman yönteminin hesaplanması ve normal yöntemle karşılaştırılması.
Azalan bakiyeler yöntemi, hızlandırılmış amortisman yöntemidir. İlk yıllarda daha yüksek, sonraki yıllarda daha düşük amortisman ayrılır. Vergi Usul Kanununun mükerrer 315. maddesinde düzenlenmiştir.
Yöntemin kuralları
- Amortisman oranı, normal yöntem oranının iki katıdır.
- Bu oran hiçbir durumda yüzde 50'yi geçemez.
- Oran her yıl, kalan net defter değeri üzerinden uygulanır.
- Son yılda kalan bakiyenin tamamı amortisman olarak ayrılır.
- Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler bu yöntemi seçebilir.
Sayısal örnek
Maliyeti 500.000 lira, faydalı ömrü 5 yıl olan makine. Normal oran yüzde 20, azalan bakiyeler oranı yüzde 40'tır.
| Yıl | Dönem başı değer | Oran | Amortisman | Net defter değeri |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 500.000 | %40 | 200.000 | 300.000 |
| 2 | 300.000 | %40 | 120.000 | 180.000 |
| 3 | 180.000 | %40 | 72.000 | 108.000 |
| 4 | 108.000 | %40 | 43.200 | 64.800 |
| 5 | 64.800 | Kalanın tamamı | 64.800 | 0 |
İki yöntemin karşılaştırılması
| Yıl | Normal yöntem | Azalan bakiyeler |
|---|---|---|
| 1 | 100.000 | 200.000 |
| 2 | 100.000 | 120.000 |
| 3 | 100.000 | 72.000 |
| 4 | 100.000 | 43.200 |
| 5 | 100.000 | 64.800 |
| Toplam | 500.000 | 500.000 |
Toplam amortisman her iki yöntemde de aynıdır. Değişen yalnızca zamanlamadır. Azalan bakiyeler yönteminde gider erken yazıldığı için ilk yıllarda vergi matrahı düşer ve vergi ödemesi ileri tarihe ötelenir. Paranın zaman değeri düşünüldüğünde bu bir avantajdır.
Yöntem değişikliği
Azalan bakiyeler yönteminden normal yönteme geçiş yapılabilir; bu durumda kalan değer, kalan yıllara eşit olarak dağıtılır. Ancak normal yöntemden azalan bakiyeler yöntemine geçilemez.
Teknolojik olarak hızlı eskiyen varlıklarda (bilgisayar, elektronik cihaz) azalan bakiyeler yöntemi ekonomik gerçeğe daha yakındır. Düzenli ve öngörülebilir şekilde yıpranan varlıklarda (bina, mobilya) normal yöntem daha uygundur. Vergi açısından ise erken gider yazmak genellikle tercih edilir.