2026 yılı vergi ve SGK parametreleriyle güncellenmiştir Kaynaklar ve yöntem
Muhasebele Muhasebe Dersleri ve Güncel Vergi Bilgileri
Her rakamın kaynağı yazılıdır.
Tebliğ adı, Resmî Gazete tarihi ve son doğrulama tarihi her sayfada gösterilir.
Ana SayfaDerslerGenel MuhasebeMuhasebe Denkliği ve Temel Eşitlik

Muhasebe Denkliği ve Temel Eşitlik

Varlıklar, borçlar ve özkaynak arasındaki eşitlik ve her işlemin bu eşitliği neden bozmadığı.

Bütün muhasebe sistemi tek bir eşitliğin üzerine kuruludur:

Temel muhasebe eşitliği

Varlıklar = Borçlar + Özkaynaklar

Bu eşitlik bir kural değil, bir zorunluluktur. İşletmenin sahip olduğu her şeyin bir kaynağı vardır. Kaynak ya dışarıdan borçlanılarak ya da sahiplerin koyduğu sermayeyle sağlanmıştır. Üçüncü bir ihtimal yoktur.

Eşitliğin sol tarafı neyimiz var sorusuna, sağ tarafı bu varlıklar nereden geldi sorusuna cevap verir. İkisi aynı bütünün iki farklı görünümüdür; bu yüzden her zaman birbirine eşittir.

Eşitlik neden hiç bozulmaz

Her işlem eşitliğin en az iki kalemini etkiler ve bu etkiler birbirini dengeler. Dört olasılık vardır:

İşlemlerin eşitliğe etkisi
İşlemEtki
Bankadan nakit çekildiBir varlık artar, başka bir varlık azalır
Vadeli mal alındıBir varlık artar, bir borç artar
Satıcıya nakit ödendiBir varlık azalır, bir borç azalır
Ortak sermaye koyduBir varlık artar, özkaynak artar

Dört durumda da eşitlik korunur. Bir tarafta olan her hareketin diğer tarafta bir karşılığı vardır. Çift taraflı kayıt sisteminin kaynağı budur: her kaydın borç ve alacak tutarı eşit olmak zorundadır, çünkü altta yatan eşitlik zaten böyle çalışmaktadır.

Kâr ve zarar eşitliğe nasıl girer

Dönem içinde elde edilen gelirler özkaynağı artırır, katlanılan giderler azaltır. Dönem sonunda ikisinin farkı kâr veya zarar olarak özkaynağa eklenir. Genişletilmiş eşitlik şöyledir:

Genişletilmiş eşitlik

Varlıklar = Borçlar + Sermaye + Gelirler − Giderler

Gelir ve gider hesapları aslında özkaynağın geçici uzantılarıdır. Dönem sonunda 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabında toplanır ve sonuç özkaynağa aktarılır. Bu yüzden gelir ve gider hesapları yeni döneme bakiye devretmez.

Bilançoyla ilişkisi

Bilanço, bu eşitliğin belirli bir tarihteki fotoğrafıdır. Aktif toplamı ile pasif toplamının her zaman eşit çıkması bir tesadüf değil, eşitliğin doğrudan sonucudur. Bilançonuz tutmuyorsa, denklik bozulmamıştır; kayıtlarınızda hata vardır.

İlgili konular