Muhasebe Süreci ve Dönem Akışı

Muhasebe rastgele kayıt tutmak değil, belirli bir sırayı izleyen bir süreçtir. Bir hesap dönemi her zaman aynı adımlarla başlar ve biter. Bu akışı bilmek, hangi işlemin ne zaman yapılacağını anlamayı kolaylaştırır.

Dönemin sekiz adımı

1. Açılış bilançosunun düzenlenmesi. Bir önceki dönemin kapanış bilançosu, yeni dönemin açılış bilançosudur.
2. Açılış kaydının yapılması. Açılış bilançosundaki tutarlar yevmiye defterine ilk madde olarak yazılır.
3. Dönem içi işlemlerin kaydı. Belgeye dayanarak yevmiye defterine tarih sırasıyla kaydedilir.
4. Büyük deftere aktarım. Yevmiye kayıtları ilgili hesaplara aktarılır.
5. Genel geçici mizanın düzenlenmesi. Dönem sonunda hesap bakiyeleri listelenir ve kayıtların matematiksel doğruluğu kontrol edilir.
6. Envanter işlemleri. Fiili durum tespit edilir ve kayıtlarla karşılaştırılır.
7. Kesin mizanın düzenlenmesi. Envanter kayıtlarından sonra bakiyeler yeniden listelenir.
8. Mali tabloların hazırlanması ve kapanış kaydı. Bilanço ve gelir tablosu düzenlenir, hesaplar kapatılır.

Dönem içi ve dönem sonu ayrımı

Süreç iki bölüme ayrılır. Dönem içi işlemler günlük faaliyetin kaydıdır: alış, satış, tahsilat, ödeme. Dönem sonu işlemleri ise kayıtları gerçeğe uygun hale getirmek için yapılan düzeltmelerdir: amortisman ayırma, reeskont, karşılık, stok sayımı, gelir ve gider tahakkukları.

Yeni öğrenenlerin en çok zorlandığı yer bu ikinci bölümdür, çünkü dönem sonu kayıtlarının bir belgesi yoktur; hesaplamaya ve muhasebe kavramlarına dayanır.

Hesap dönemi

Hesap dönemi kural olarak takvim yılıdır: 1 Ocak ile 31 Aralık arası. Faaliyetleri takvim yılına uymayan işletmeler, Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alarak özel hesap dönemi belirleyebilir.