Muhasebe Kayıt Yöntemleri
Tek taraflı ve çift taraflı kayıt sistemleri arasındaki fark.
Muhasebede iki kayıt yöntemi vardır. Hangisinin kullanılacağı, işletmenin tabi olduğu defter tutma usulüne göre belirlenir.
Tek taraflı kayıt yöntemi
Yalnızca kasa hareketleri, alacaklar ve borçlar gibi belirli kalemler izlenir. Her işlem için karşılıklı iki kayıt yapılmaz. Basit ve hızlıdır ama işletmenin bütününü göstermez; kâr ve zarar ancak dönem başı ile dönem sonu servetin karşılaştırılmasıyla yaklaşık olarak bulunabilir.
İşletme defteri ve serbest meslek kazanç defteri bu yönteme göre tutulur.
Çift taraflı kayıt yöntemi
Her işlem en az iki hesabı etkiler ve kaydedilen borç tutarı ile alacak tutarı birbirine eşittir. Bu yöntem muhasebe denkliğinin doğrudan uygulamasıdır.
Bilanço esasına göre defter tutan işletmeler bu yöntemi kullanmak zorundadır. Yöntemin en büyük üstünlüğü kendi kendini kontrol etmesidir: borç ve alacak toplamları tutmuyorsa mutlaka hata vardır.
| Özellik | Tek taraflı | Çift taraflı |
|---|---|---|
| Kayıt sayısı | Her işlem için bir kayıt | Her işlem için en az iki kayıt |
| Hata kontrolü | Yok | Borç ve alacak eşitliği ile |
| Mali tablo üretimi | Sınırlı | Bilanço ve gelir tablosu üretilebilir |
| Kimler kullanır | İkinci sınıf tüccarlar, serbest meslek erbabı | Birinci sınıf tüccarlar |
| Defter | İşletme defteri, serbest meslek defteri | Yevmiye defteri, büyük defter |
Çift taraflı kayıt yalnızca bir muhasebe tekniği değil, aynı zamanda bir doğrulama mekanizmasıdır. Her tutarın iki yerde yazılması, mizanın tutmasıyla otomatik olarak kontrol edilir. Beş yüz yılı aşkın süredir kullanılıyor olmasının nedeni budur.