Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri
Mali tabloların düzenlenmesinde uyulan temel ilkeler.
Genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri, mali tabloların gerçeği yansıtması ve karşılaştırılabilir olması için uyulması gereken kurallardır. Bunlar bilanço ilkeleri ve gelir tablosu ilkeleri olarak ikiye ayrılır.
Bilanço ilkeleri
Varlıklara ilişkin ilkeler
- Dönen ve duran varlık ayrımı bir yıl ölçüsüne göre yapılır.
- Şüpheli hale gelen alacaklar için karşılık ayrılır.
- Değeri düşen stoklar için karşılık ayrılır.
- Duran varlıklar için amortisman ayrılır.
- Varlıklar, kaynaklardan mahsup edilerek gösterilemez.
Kaynaklara ilişkin ilkeler
- Kısa ve uzun vadeli borç ayrımı bir yıl ölçüsüne göre yapılır.
- Tutarı kesin olarak bilinmeyen borçlar için karşılık ayrılır.
- Ortaklara, iştiraklere ve bağlı ortaklıklara olan borçlar ayrı gösterilir.
- Özkaynakların içindeki kalemler ayrıntılı olarak gösterilir.
Gelir tablosu ilkeleri
- Gerçekleşmemiş gelirler ve kârlar tahakkuk ettirilemez.
- Dönem sonuçları, o döneme ait gelir ve giderlerle hesaplanır.
- Maliyetler ile gelirler karşılaştırılabilir olmalıdır.
- Arızi ve olağanüstü nitelikteki gelir ve giderler ayrı gösterilir.
- Bütün gelir ve giderler brüt tutarlarıyla gösterilir, birbirinden mahsup edilmez.
Mahsup yasağı
En sık ihlal edilen ilkelerden biri mahsup yasağıdır. Bir müşteriden olan alacak ile aynı kişiye olan borç, bilançoda netleştirilerek gösterilemez. İkisi ayrı ayrı yer alır. Aynı şekilde kambiyo kârı ile kambiyo zararı da birbirinden düşülmez.
Uluslararası standartlarla ilişkisi
Bu ilkeler Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile düzenlenmiştir. Bağımsız denetime tabi büyük işletmeler ayrıca Türkiye Finansal Raporlama Standartlarını, daha küçük işletmeler ise BOBİ FRS düzenlemelerini uygular. Bu setler daha ayrıntılı olmakla birlikte temel mantık değişmez.