Aralıklı Envanter Yöntemi
Dönem sonunda sayımla maliyet hesaplanan stok yöntemi.
Aralıklı envanter yönteminde satış anında maliyet kaydı yapılmaz. Satılan malın maliyeti, dönem sonunda yapılan sayımla topluca hesaplanır. Dönemsel envanter olarak da anılır.
Maliyet formülü
Dönem başı stok + Dönem içi alışlar − Dönem sonu stok = Satılan malın maliyeti
Formülün mantığı basittir: elimizde olan ve satın aldığımız maldan, dönem sonunda hâlâ elimizde olanı çıkarırsak geriye satılan mal kalır.
Sayısal örnek
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Dönem başı ticari mal stoku | 80.000 |
| Dönem içi alışlar | 460.000 |
| Satışa hazır mal toplamı | 540.000 |
| Dönem sonu stok (sayım sonucu) | 120.000 |
| Satılan malın maliyeti | 420.000 |
Dönem sonu kaydı
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti | 420.000 | |
| 153 Ticari Mallar | 420.000 |
Bu kayıt dönem içinde değil, yalnızca dönem sonunda bir kez yapılır.
Yöntemin zayıf tarafı
Bu yöntemde kayıp, çalıntı ve fire ayrı olarak görülemez. Depodan çalınan mal, sayımda çıkmayacağı için otomatik olarak satılmış kabul edilir ve maliyete karışır. Sürekli envanter yönteminde ise kayıtlı stok ile sayım arasındaki fark bu kayıpları açığa çıkarır.
| Özellik | Sürekli envanter | Aralıklı envanter |
|---|---|---|
| Maliyet kaydı | Her satışta | Dönem sonunda bir kez |
| Stok bilgisi | Her an güncel | Yalnızca sayım sonrası |
| Kayıp ve fire | Tespit edilebilir | Maliyete karışır |
| İş yükü | Yüksek | Düşük |
| Uygunluk | Yazılım kullanan işletmeler | Küçük ölçekli işletmeler |