Muhasebenin Tanımı ve Fonksiyonları

Muhasebe, işletmelerin parayla ifade edilebilen işlemlerini ve olaylarını belgelere dayanarak kaydeden, bunları anlamlı gruplara ayıran, dönem sonlarında özetleyen ve ilgili kişilere raporlayan bir bilgi sistemidir.

Bu tanımın içinde iki kritik nokta gizlidir. Birincisi, muhasebe yalnızca parayla ölçülebilen olaylarla ilgilenir. Bir işletmenin çok yetenekli bir satış ekibine sahip olması değerli bir durumdur ama muhasebenin konusuna girmez. İkincisi, kayıtların belgeye dayanması zorunludur. Belgesiz kayıt, muhasebede kayıt sayılmaz.

Muhasebenin dört fonksiyonu

Muhasebe görevini dört aşamada yerine getirir. Bu aşamalar birbirini izler; biri eksik yapıldığında sonrakiler anlamsız hale gelir.

1. Kaydetme

Mali nitelikteki her işlem, dayandığı belgeye göre defterlere yazılır. Bu, muhasebenin ilk ve en kritik fonksiyonudur. Kayıtlar hatalıysa sonraki bütün aşamalar da hatalı olur.

Çift taraflı kayıt sisteminde bütün işlemler önce yevmiye defterine kaydedilir.

2. Sınıflandırma

Yevmiye defterine tarih sırasıyla yazılan kayıtlar, nitelikleri bakımından gruplara ayrılır. Bir ayda kasaya giren ve çıkan yüzlerce tutarın toplu halde görülebilmesi için hepsinin aynı hesap altında toplanması gerekir. Bu işlem büyük defterde yapılır.

3. Özetleme

Sınıflandırılan tutarlar belirli dönemlerde özetlenir. Bir işletme yıl içinde binlerce işlem yapmış olabilir; bunların tek tek incelenmesi mümkün değildir. Özetleme işlevini mizan yerine getirir.

4. Raporlama

Son aşamada bilgiler mali tablolara dönüştürülür. En önemli iki tablo bilanço ve gelir tablosudur. Raporlama, muhasebenin dışarıya bakan yüzüdür.

Muhasebe bilgisini kimler kullanır

Muhasebenin ürettiği bilgiyi kullananlar iç ve dış kullanıcılar olarak ikiye ayrılır. İlgi nedenleri birbirinden farklıdır ve bu fark, hangi bilginin nasıl raporlanacağını belirler.

Muhasebenin bölümleri

Muhasebe, hizmet ettiği amaca göre üç ana bölüme ayrılır.

• Genel muhasebe: İşletmenin bütün mali işlemlerini kaydeder ve mali tabloları üretir. Ağırlıklı olarak dış kullanıcılara hitap eder.
• Maliyet muhasebesi: Üretilen mal veya hizmetin birim maliyetini hesaplar. Satış fiyatının belirlenmesi ve gider kontrolü için kullanılır.
• Yönetim muhasebesi: Yöneticilerin karar almasına yardımcı olacak raporları hazırlar. Yasal bir biçim zorunluluğu yoktur, ihtiyaca göre şekillenir.