Yevmiye Defterine Kayıt Mantığı
Bir işlemi kayda dönüştürürken izlenecek dört soruluk yöntem.
Muhasebe öğrenirken en çok zorlanılan aşama, eldeki belgeyi doğru kayda dönüştürmektir. Bunun için ezber değil, sırayla sorulacak dört soru işe yarar.
Dört soru yöntemi
- Bu işlem hangi hesapları etkiliyor? Genellikle iki, bazen daha fazla hesap etkilenir.
- Bu hesaplar ne türden? Varlık mı, borç mu, özkaynak mı, gelir mi, gider mi?
- Her biri artıyor mu azalıyor mu?
- Bu artış ve azalış hangi tarafa yazılır? Varlık artışı borç, borç artışı alacak tarafına gider.
Örnek üzerinde uygulama
İşlem: İşletme 100.000 lira artı yüzde 20 KDV tutarında ticari malı vadeli olarak satın almıştır.
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Hangi hesaplar etkilendi? | Ticari Mallar, İndirilecek KDV, Satıcılar |
| Türleri nedir? | Varlık, varlık, borç |
| Artıyor mu azalıyor mu? | Mal artıyor, KDV alacağı artıyor, borç artıyor |
| Hangi tarafa? | Varlık artışı borca, borç artışı alacağa |
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 153 Ticari Mallar | 100.000 | |
| 191 İndirilecek KDV | 20.000 | |
| 320 Satıcılar | 120.000 |
Neden KDV mal maliyetine eklenmiyor
Ödenen KDV bir maliyet değil, devletten indirim hakkı doğuran bir alacaktır. Bu yüzden 191 İndirilecek KDV ayrı bir aktif hesapta izlenir ve malın maliyetine eklenmez. Malın gerçek maliyeti KDV hariç tutardır.
Her kayıttan sonra borç ve alacak toplamlarının eşit olduğunu doğrulayın. Eşit değilse kayıt yanlıştır. Eşit olması ise kaydın doğru olduğunu garanti etmez; yanlış hesaba yazılmış bir tutar da dengeli görünür. Bu yüzden hesap seçiminin mantığını da ayrıca sorgulamak gerekir.